De afname van de voorzieningen en vergrijzing in de kleine kernen is een trend die zich al jaren voortzet. Daarom is het van belang dat burgers en organisaties zich actief inzetten om hun dorp leefbaarder te maken. Dit kan worden gerealiseerd door middel van integrale Dorpsontwikkelingsprogramma’s (iDOP’s). De gedachte hierachter is dat mensen zichzelf verantwoordelijk dienen te voelen om de voorzieningen in hun dorp op peil te houden. Burgers en organisaties, zoals dorpsraden, samen met gemeenten worden hiermee gestimuleerd acties op touw te zetten om hun dorpen leefbaar te maken. Het opzetten van een servicepunt, bibliotheek, brede school of dorpshuis zijn enkele voorbeelden. Deze vervullen ook een sociale functie in de zin van een ontmoetingsplek.
IDOP’s: inwoners en gemeenten aan zet!
Inwoners van kleine kernen worden daarom actief betrokken bij het opstellen van integrale Dorpsontwikkelingsprogramma’s. iDOP’s verbinden mensen en de voor de kern belangrijke thema’s op het gebied van het woon-, werk- en leefklimaat. Dit werkt als een katalysator bij de realisatie van plattelandsbeleid in het algemeen en van reconstructie en WMO in het bijzonder. Een iDOP is daarmee vaak een eerste stap op weg naar een betere verstandhouding tussen gemeente en inwoners en nodigt de inwoners ook uit om actief met hun eigen woon-, werk- en leefomgeving aan de slag te gaan. Uiteindelijk stelt de gemeenteraad het programma vast en bepaald welke zaken kunnen worden opgepakt. Met dit instrument zijn inwoners (en gemeente) niet alleen in staat om gemotiveerd richting aan de gewenste toekomstige ontwikkeling te geven, maar kunnen zij daarmee ook het benodigde draagvlak creëren.
Elk IDOP is uniek
Het blijkt dat in de verschillende kernen veel overeenkomstige zaken spelen. De precieze invulling van de problematiek verschilt per gemeente, maar alle kernen hebben te maken met dezelfde thema’s. Leidend is de behoefte aan levendige dorpen met een uitgebalanceerde bevolkingsopbouw (en bijbehorend woningaanbod), die zorgdraagt voor voldoende (sociale) cohesie en draagvlak voor voorzieningen. De thema’s werken, voorzieningen, wonen, infrastructuur en ruimtelijke kwaliteit komen in iedere gemeente terug. Wat opvalt is dat de aandacht voor sociale-, culturele-, zorg- en/of welzijnsaspecten niet in alle iDOP’s even uitdrukkelijk aan de orde komt, dan wel in de leefbaarheidsagenda’s ver genoeg is uitgewerkt.
Ook het SRE helpt!
Het SRE kan met het Informatiepunt Dorpsontwikkeling gemeenten bij de uitwerking van de iDOP’s ondersteunen. Het informatiepunt is een initiatief van het SRE, in samenwerking met de Provincie Noord-Brabant. Een van de belangrijkste doelstellingen van het Informatiepunt is dat de eerder opgedane kennis en ervaring voor iedere gemeente bereikbaar en inzetbaar moet zijn. De dienstverlening kan bovendien tegen zeer gunstig, laag tarief worden aangeboden. Het Projectbureau Plattelandsontwikkeling, die het informatiepunt Dorpsontwikkeling herbergt, beschikt daarnaast ook over een uitgebreid netwerk van partijen en organisaties die op dit vlak van dienst kunnen zijn. Het informatiepunt heeft beschikking over een databank met meer informatie over en van betrokken partijen bij integrale dorpsontwikkeling en voorbeelden van dorpsontwikkelingsprogramma's. Tevens biedt het informatiepunt ondersteuning bij de totstandkoming van iDOP's in Zuidoost-Brabant en de daarbij horende uitvoeringsprogramma's, de zogenaamde opleggers.
