Burgers en organisaties moeten leefbaarheid dorp vergroten De afname van de voorzieningen in de kleine kernen, is een trend die zich al jaren voortzet. Het gaat erom dat burgers en organisaties zich actief inzetten om hun dorp leefbaarder te maken.
Mensen moeten zich zelf verantwoordelijk voelen om de voorzieningen in hun dorp op peil te houden, is de gedachte erachter. Het gaat er vooral om te stimuleren dat burgers en organisaties, zoals dorpsraden, samen met gemeenten acties op touw zetten om hun dorpen leefbaar te maken. De Provincie Noord-Brabant denkt daarbij aan het combineren van functies, zowel fysiek als in de vorm van activiteiten. Het opzetten van een servicepunt, bibliotheek, brede school of dorpshuis zijn enkele voorbeelden. Deze vervullen ook een sociale functie in de zin van een ontmoetingsplek. Verder denkt de Provincie Noord-Brabant aan activiteiten op het gebied van vrijwilligerswerk, sport, spel en cultuur. Belangrijk is ook dat het platteland voor diverse groepen mensen, maar vooral voor jongeren, aantrekkelijk wordt gemaakt om er te wonen.
Bewoners zorgen voor meer leefbaarheid De betrokkenheid van de bewoners bij hun dorp, is een voorwaarde om de leefbaarheid te vergroten. Dat erkent de provincie ook en die betrokkenheid wil het ondersteunen. Als diverse mensen en organisaties samenwerken, dan versterkt dat de noodzakelijke sociale cohesie in de kleine kernen. Noem het ook aanmoedigen van de gemeenschapszin. Bewoners hebben hier een belangrijke rol in. Ze kunnen door hun creativiteit en hun organisatietalent hun ideeën en plannen uitdragen.
Het dorp ook voor jongeren aantrekkelijk maken De tekenen worden steeds zichtbaarder dat de vergrijzing van de bevolking in de provincie Noord-Brabant zich vooral op het platteland manifesteert. Dit is op diverse manieren tegen te gaan. Enerzijds door maatregelen te treffen om die vergrijzing in goede banen te leiden. Anderzijds door jongeren aan te moedigen in hun dorp te blijven wonen. De kleine kernen zijn gebaat bij een bevolkingsgroep die bestaat uit mensen van allerlei leeftijden. Deze heterogene groep bewoners heeft op hun beurt verschillende behoeften en leveren zo hun diverse bijdragen. Dat vergroot de aantrekkingskracht van een dorp. Wat kleine gemeenten kenmerkt is de aanwezigheid van een minimaal aantal geboden welzijnsfuncties. Er worden weinig activiteiten gedaan en het aantal ontmoetingsplekken is gering. Het dorp heeft daardoor een kleine aantrekkingskracht op jongeren.
Gemeenten in het Samenwerkingsverband Regio Eindhoven (SRE) kunnen vanaf 1 januari 2005 gebruik maken van de diensten van het Informatiepunt Dorpsontwikkeling. Het SRE en de Provincie Noord-Brabant werken hierin samen bij de ondersteuning van de gemeenten in Zuidoost-Brabant bij het opstellen van integrale dorpsontwikkelingsprogramma’s (iDOP’s) en vanaf vorig jaar ook bij de daadwerkelijke projecten die uit een iDOP voortvloeien. Juist door de samenwerking zijn provincie en SRE beter in staat het opstellen en de uitvoering ervan te stimuleren en te ondersteunen. Het gaat daarbij zowel om de inzet van middelen als van menskracht.
Het streven is dat gedurende dit project een kleine 50-tal kernen in het SRE-gebied over een iDOP beschikt. Bij het Informatiepunt kan men terecht voor een stuk begeleiding en/of ondersteuning van iDOP’s en het bevorderen van het realiseren van de acties die er in worden ontwikkeld. In de loop van de afgelopen jaren is er een databank gevuld met informatie over al gerealiseerde plannen en de partijen die daarbij van dienst kunnen zijn.
Het Informatiepunt Dorpsontwikkeling kan zelf zorgen voor de ondersteuning van de gemeenten bij de begeleiding van het proces, variërend van wat hand en span diensten in het voortraject tot de volledige projectleiding (gemeente Bergeijk). Daarnaast kan hulp geboden worden bij het zoeken naar deskundige ondersteuning voor het interactieve proces met bewoners uit de kern om tot een iDOP te komen. Dit alles vanuit de visie dat een integraal ontwikkelingsprogramma vooral op concrete uitvoering en realisatie van projecten ter versterking van de leefbaarheid gericht moet zijn.
Tegen die achtergrond kan het Informatiepunt tevens Stichting Zet (provinciale instelling op het terrein van welzijn en educatie) benaderen voor een inzet op sociaal-maatschappelijke trajecten. Stichting Zet heeft op basis van de Regionale Sociale Agenda uren beschikbaar ter ondersteuning van gemeenten gericht op het sociaal-maatschappelijke vlak. De ondersteuning bestaat uit begeleiding en advies, en zou ingezet kunnen worden voor delen van het iDOP of de uitwerking van onderwerpen/projecten die er uit voortvloeien.
Op een vergelijkbare wijze kan, meer op het economische vlak, de inzet van de Streekmanager geregeld worden. Samen met lokale ondernemers kan hij de lokale economische situatie (knelpunten, bedreigingen, kansen, ontwikkelingsmogelijkheden) in beeld brengen in een soort economisch actieprogramma. Het resultaat kan weer onderdeel uitmaken van het iDOP en/of dienen als een concrete bouwsteen in de realisatie van de ontwikkelingsbehoefte van de kern.
De oplegger
Naast het regelen van de inzet in menskracht biedt het Informatiepunt ook ondersteuning bij het verkrijgen van aanvullende financiële middelen. Dit zowel voor het opstellen van het dorpsontwikkelingsprogramma als voor de concrete projecten die er uit voortkomen.
Bij de vaststelling van het iDOP zijn veel projecten namelijk nog niet klaar voor uitvoering. Veel projecten betreffen ‘haalbaarheidsstudies’, ‘beleidsvoornemens’ en ‘inspanningstaken’. Hoewel van een aantal projecten bekend was wat de kosten zouden kunnen zijn, is de financiering daarmee nog niet rond. Veel projecten zijn afhankelijk van financiering door gemeente, instanties, particulieren of een provinciale subsidie.
Om in aanmerking te komen voor subsidie moet een zogenoemde oplegger worden opgesteld. Deze oplegger geeft inzicht in de samenhang tussen de projectvoorstellen die uit het iDOP zijn voortgevloeid en wat de subsidiebehoefte is. Het opstellen van een oplegger op het iDOP heeft als doel om in aanmerking te komen voor een bijdrage uit de provinciale programmalijn ‘Perspectiefrijk Brabant’.
Het iDOP sluit aan bij de provinciale programmalijn ‘Perspectiefrijk Brabant’, waar het accent ligt op de sociale aspecten binnen de projecten. Deze programmalijn heeft als doel een impuls te geven aan de leefbaarheid in kleine kernen door o.a. bij te dragen aan de realisatie van plannen. Het is de bedoeling te investeren in een duurzame sociale en culturele basisstructuur die ten goede komt aan het leefgenot van bewoners in kleine kernen. Het informatiepunt dorpsontwikkeling heeft ruime ervaring met het opstellen van opleggers en kan deze desgewenst voor gemeenten opstellen. Voor meer informatie over deze opleggers kunt u hier en hier klikken.